Misschien merk je dat een stukje huid rond je keizersnede litteken doof aanvoelt. Alsof het ‘niet van jou is’. Of misschien voel je juist het tegenovergestelde. Dat kleding die langs je buik schuurt al te veel is of dat je de druk van je broekrand niet kunt verdragen.
Beide reacties voelen anders dan voor je keizersnede en beide kunnen verwarrend zijn.
Is het normaal dat je litteken gevoelloos is? En wat als het juist overgevoelig is?
Het komt echt heel vaak voor, maar dat zegt niet dat het normaal is. Het is vooral belangrijk om te begrijpen wat er gebeurd zodat je kunt inschatten of het past bij normaal herstel en of het waarschijnlijk nog zal verbeteren.
Tijdens een keizersnede worden huid, bindweefsel en kleine zenuwtakjes doorgesneden. Deze zenuwen geven signalen door zoals druk, temperatuur, jeuk en pijn.
Na de operatie moet dit zenuwnetwerk zich weer herstellen. Dat proces verloopt langzaam en daarom ervaren bijna alle vrouwen in meer of mindere mate een doof gevoel. Maar soms verloopt het herstel niet altijd even soepel. Dan geven de zenuwen onregelmatige signalen waardoor je tintelingen ervaart. Of ze reageren juist overdreven op prikkels waardoor het litteken extra gevoelig is. Dat zit dus niet ‘tussen je oren’.
Zenuwherstel kan maanden duren. Dat betekent dat veranderingen in gevoel ook langere tijd aanwezig kunnen zijn. Maar het is goed om te bepalen of het gewoon wat langer duurt of dat je hulp nodig hebt.
Gevoelloosheid ontstaat doordat:
– kleine huidzenuwen zijn doorgesneden,
– de verbinding tussen huid en hersenen tijdelijk verstoord is
– het gebied rondom het litteken minder geprikkeld wordt na de operatie.
Veel vrouwen beschrijven het als een verdoofd stuk huid, een vreemd gevoel of minder controle over het gebied. Het kan gebeuren dat het gevoel nooit helemaal terug komt, maar vaak verbetert het gevoel wel geleidelijk in de maanden na de operatie. Vooral als het gebied voorzichtig wordt gestimuleerd (daarover later meer).
Bij sommige vrouwen gebeurd het tegenovergestelde. Het gebied is niet doof, maar juist extreem gevoelig. Dat kan komen doordat:
– zenuwen aan het herstellen zijn en daardoor tijdelijk overactief reageren,
– het zenuwstelsel nog in een ‘alarmstand’ staat na de operatie
– het littekengebied weinig rustige en zachte prikkels heeft gekregen en daardoor gevoeliger blijft.
Het wordt vaak beschreven als branderig, scherp of stekend, snel geïrriteerd bij lichte aanraking, moeite met strakke kleding of geen druk kunnen verdragen. Het gunstige hiervan is dat het in de meeste gevallen wel te verbeteren is.
Een litteken bestaat niet alleen uit huid. Onder de huid liggen meerdere lagen bindweefsel die normaal soepel over elkaar heen glijden. Heel vaak ontstaan er verklevingen tussen die lagen. Heel vaak lost het lichaam die verklevingen zelf op, maar soms lukt dat niet zo goed.
Omdat zenuwen door dit bindweefsel heen lopen kunnen ze op spanning komen te staan als er verklevingen zijn. Daardoor kunnen signalen verstoord raken. Dat kan zich uiten in:
– Een doof of verminderd gevoel
– Een trekkend of strak gevoel
– Overgevoeligheid bij aanraking
– Een branderige of prikkelende sensatie.
Het is dus niet altijd de zenuw zelf die het probleem is. Soms is het het omliggende weefsel dat de zenuw belemmert.
Zowel gevoelloosheid als overgevoeligheid zijn meestal goed te beïnvloeden. Ze zijn geen definitieve schade, maar een teken van herstel. Je kunt dat proces ondersteunen.
Het belangrijkste is dat je het gebied geleidelijk en op een veilige manier stimuleert. Massage, beweging en ademhalingsoefeningen kunnen het herstel van de zenuwen én bindweefsel ondersteunen.
Wanneer de wond nog niet volledig genezen is wil je er geen grote druk op uitoefenen. Je hoeft dus nog niet te masseren.
Wat je wel kunt doen is het volgende:
1) Leg je hand zachtjes over je kleding op het litteken en adem rustig in en uit.
2) Laat zowel je ribben al je buik (en dus litteken) zacht meebewegen met je ademhaling.
3) Stimuleer het litteken door lichte aanrakingen boven en rond het litteken (niet op het litteken/de open wond). Bij voorkeur met je kleding er tussen zolang het litteken nog open is. Is het grotendeels dicht met minder korstjes, dan kun je ook de huis rondom het litteken gaan aanraken.
Deze zachte prikkels helpen je om mentaal weer verbinding te maken met het gebied en het ondersteunt het fysieke herstel van zenuwuiteinden.
1) Begin met zachte aanraking van de blote huid rondom het litteken.
2) Vind je direct huidcontact lastig? Gebruik dan een stukje stof of een watje.
3) Bouw het geleidelijk op naar directe aanraking van het litteken. (Je hoeft nog steeds niet te masseren).
4) Als je het litteken goed aan kan raken, kun je het geleidelijk uitbouwen naar littekenmassage en meer gerichte mobilisatie van het litteken.
Massage maakt het bindweefsel soepeler en vermindert spanning op de zenuwen. Hierdoor kunnen signalen normaliseren en krijgt je zenuwstelsel het signaal dat het gebied veilig is.
Het doel is niet om ‘hard te kneden’, maar om het weefsel weer veerkrachtig en beweeglijk te maken. Daar is, zeker in de eerste maanden, meestal niet veel voor nodig.
Zowel bij een doof gevoel als hypersensitiviteit kun je hetzelfde doen om het te verbeteren. Met het enige verschil dat je bij hypersensitiviteit niet mag forceren. Het liefst doet niets wat je doet pijn. Bij hypersensitiviteit werkt het daarom beter om korte en zachte prikkels te geven. Liever meerdere keren per dag een minuut dan één intensieve en langdurige sessie.
Een soepel litteken helpt spanning in het bindweefsel te verminderen. Dat heeft invloed op hoe je zenuwen en buikspieren functioneren. Het kan zelfs klachten in je bovenrug, onderrug, heupen en bekken verminderen.
Daarnaast geldt ook dat hoe langer een gebied weinig positieve prikkels krijgt, hoe groter de kans dat gevoelloosheid of overgevoeligheid blijft bestaan.
Je litteken is niet alleen een streepje op je huid. Het maakt deel uit van een groter netwerk van bindweefsel, zenuwen en spieren. En dat werkt allemaal samen.
Neem contact op met een zorgverlener als:
– het gevoel na een week of 6 totaal niet verandert of juist erger wordt
– De pijn scherp, elektrisch of uitstralend wordt.
– Je dagelijkse activiteiten beperkt worden door deze klachten.
– Aanraking emotioneel belastend blijft.
Soms is extra begeleiding helpend om jouw zenuwstelsel weer tot rust te brengen.
In zeldzame gevallen kan er sprake zijn van zenuwpijn door beknelling van een huidzenuw. Dit wordt ook wel ACNES (Anterior Cutaneous Nerve Entrapment Syndrome) genoemd. Hierbij is de pijn vaak scherp, brandend en duidelijk op één klein punt aan te wijzen. De klachten nemen meestal toe bij aanspannen van de buikspieren of bij druk op dat specifieke plekje.
Dit is iets anders dan het normale herstel van zenuwen waarbij gevoelloosheid of lichte overgevoeligheid voorkomt.
Het kan ook gebeuren dat er endometriosehaarden in het litteken terecht zijn gekomen. Dat is ook heel pijnlijk. Dit zijn vaak klachten die ook verbonden zijn aan je cyclus.
Als je twijfelt of er meer aan de hand is met je litteken, is het altijd goed om te overleggen met je arts, verloskundige of andere professionals. Natuurlijk mag je ook met ons overleggen.
Gevoelloosheid en overgevoeligheid rond een keizersnede litteken zijn veelvoorkomende reacties van een herstellend zenuwstelsel en bindweefsel. Het betekent meestal niet dat er iets mis is, maar het vraagt wel aandacht.
Door je litteken rustig te betrekken bij je herstel, help je je lichaam om opnieuw vertrouwen te krijgen in dit gebied. Zachte stimulatie, beweging en tijd maken vaak een groot verschil.
Blijft aanraking lastig? Of kun je je broekrand na 10 weken nog steeds niet goed verdragen? Vermijd je zo veel mogelijk aanrakingen rondom je litteken? Dan kan het helpend zijn om je litteken eens samen met een professional te beoordelen. Je mag hiervoor altijd contact met ons opnemen (via info@fysiozone.nl of 06-24161693). We denken graag met je mee.